Շաբաթ, 13. 07. 2024

spot_img

Ամերիկեան Բարքեր

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Երէց Աշխատակից

Ազատութիւնն Ալ Չափ Ու Սահման Ունի, Չէ՞…

Միացեալ Նահանգներու սահմանադրութիւնը ունի 27 բարեփոխում (amendments), որոնցմէ երկրորդը կ’երաշխաւորէ քաղաքացիին զէնք կրելու իրաւունքը։

Զէնք կրելու իրաւունքը սահմանադրութեամբ շնորհուած է քաղաքացիին, յատկապէս ինքնապաշտպանութեան եւ որսորդութեան համար։ Հիմա, սակայն, այդ իրաւունքը չարաշահելով՝ քաղաքացին կը գործածէ զայն մարդասպանութեան համար։ Սա դժբախտաբար դարձած է իրական, բայց տխուր երեւոյթ մը Ամերիկայի մեր առօրեայ կեանքին մէջ։

Շատ է թիւը այն մարդոց, որ նախ զէնք կը գնեն եւ ապա կ’երթան յատուկ վայրեր զինավարժութեան համար։ Իսկ եթէ պատահի, որ մէկը այդ զէնքով մարդ սպաննէ, Ազգային հրացանի ընկերակցութիւնը (National Rifle Association) ինքզինք կ’արդարացնէ՝ ըսելով, որ զէնքը մարդ չի սպաններ, այլ մարդն է որ մարդ կը սպաննէ … Ա՛ռ քեզի նրբացուցիչ դէպք յանցանաց:

Այս անհրաժեշտ նախաբանէն ետք, հիմա գանք մեր բուն պատմութեան։ Ուրեմն Գալիֆորնիոյ ծովեզերեայ Սիլ Պիչ քաղաքի բնակիչներէն Քէրի Հարթ 43 տարեկան ոստիկան մըն է (տես նկարը), որ վերջերս իր եօթը տարեկան աղջիկը՝ Ուիլոյ անունով (տես նկարը), զինավարժութեան տարած է։

Որքա՜ն ճիշդ է, որ այդ փոքր տարիքէն մէկը զէնք գործածել սորվի։ Ան նախ պէտք է հեծիք քշել սորվի եւ դաս սորվելով զբաղի, քան թէ հրացան գործածել, չէ՞ք խորհիր։ Իսկ ինչի՛ պիտի ծառայէ անոր հրացան գործածել սորվիլը՝ չեմ հասկնար։

Ազատութիւնը պէտք է չափ ու սահման ունենայ, սակայն ո՞վ է, որ այդ սահմանը պիտի գծէ եւ գործադրութեան դնէ, առաջ որ անմեղ մարդիկ զոհ երթան այդ տարօրինակ զբաղումին (hobby), որուն օրինակները շատ են Ամերիկայի տարածքին։ Վստահ եմ կը հետեւիք այն լուրերուն, ուր տասնեակ մը դպրոցական աշակերտներ յաճախ զոհ կ’երթան զայրացած նախկին աշակերտի մը վրէժխնդրութեան։  

 

Քաղաքապետ, Բանտարկեալ Եւ Դարձեա՞լ Քաղաքապետ …

Այսպիսի բան կրնայ պատահիլ միայն Ամերիկայի մէջ, բացատրեմ։ Իրաւաբան Ճօ Կանիմ քաղաքական անձնաւորութիւն մըն է, որ վեց անգամ ընտրուած է 1991-2003 թուականներուն միջեւ, Քնեթիքեթ նահանգի Պրիճփորթի քաղաքապետ։

Ան 2003 թուականին կը հրաժարի իր պաշտօնէն՝ կաշառակերութեան յանցանքով ամբաստանուելով եւ դատապարտուելով։ Ապա վեց տարի բանտարկուելէ ետք դաշնակցային ուղղիչ հիմնարկի մը (Federal Correctional Institute) մէջ, ազատ կ’արձակուի։

Բանտային կեանքը երբեք յուսահատութեան չի մատներ մեր իրաւաբանը, եւ ան դարձեալ կը նետուի քաղաքական ասպարէզ։ Արդարեւ ,ան կը վերընտրուի որպէս Պրիճփորթի քաղաքապետ եւ 1 Դեկտեմբեր 2015-ին երդման արարողութեամբ մը կը ստանձէ իր երբեմնի պատասխանատու պաշտօնը…

Ի՞նչ դաս կրնանք վերցնել վերոյիշեալ պատմութենէն։ Նախ այն, որ քաղաքի մը բնակիչները կրնան ներող աչքով դիտել իրենց քաղաքապետին յանցանքները, եթէ ան նախօրօք սիրուած անձնաւորութիւն մըն է, ինչպէս կցուած նկարը արդարօրէն կը վկայէ:

Երկրորդ՝ այն որ մարդիկ կրնան իրենց անձնական դժուարութիւնները յաղթահարել եւ դարձեալ պատուաւոր տեղ մը գրաւել մարդկային մեր ընկերութեան մէջ, եթէ կամքի տէր են անոնք։

Առ ի գիտութիւն կ’ուզեմ յիշել, որ քաղաքապետ Կանիմ 60 տարեկան է, ամուսնացած է եւ ունի երեք զաւակ։

Հոս պէտք է աւելցնեմ, որ իրաւաբան Կանիմ քաղաքական իր ասպարէզի ընթացքին երկու անգամ մասնակցած եւ ձախողած է (1994-ին եւ 2018-ին)  դառնալ ռամկավար կուսակցութեան թեկնածուն, Քնեթիքեթ նահանգի կառավարիչի պաշտօնին համար։

Ամերիկայի մէջ հետեւեալ մտածելակերպը գոյութիւն ունի ազատ արձակուած բանտարկեալներու նկատմամբ. յանցանք գործեց, բանտարկուելով պարտքը վճարեց մարդկութեան եւ հիմա պատճառ մը չկայ, որ զինք չընդունինք որպէս վերականգնուած (rehabilitated) անձ։ Հասկցողին՝ շատ բարեւներ։

spot_img

ՆՄԱՆ ՆԻՒԹԵՐ

spot_img
spot_img

ՎԵՐՋԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒՄՆԵՐ

spot_img

Զօրակցիր Զարթօնք Օրաթերթին