Հինգշաբթի, 25. 07. 2024

spot_img

«Եթէ Կ’ուզենք Ըլլալ Մրցունակ, Պէտք Է Գերազանցենք Նոյնիսկ Վաղուան Տրամաբանութիւնը» (լուսանկարներ, տեսերիզ)

«Զարթօնք» Հայրենիքի Մէջ 16 –

Հարցազրոյց «Արմէնփրես» Լրատուական Գործակալութեան Տնօրէն Արամ Անանեանի Հետ

Գործակալութեան Հիմնադրութեան 100ամեակին Առիթով

Զրոյցը վարեց՝ ՔՐԻՍԹԻՆԱ  ԱՂԱԼԱՐԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Երեւանի Աշխատակից

Այսօր կը զուգադիպի «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութեան հիմնադրութեան 100ամեակը: Արդարեւ 1918 թուականի Դեկտեմբեր 18ին, երբ Հայաստանի առաջին հանրապետութեան Ազգային խորհուրդի որոշմամբ ստեղծուեցաւ նախադէպը չունեցող պետական լրատուական` Հայկական հեռագրական գործակալութիւնը: Ներկայիս «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութիւնը կը գործէ որպէս փակ բաժնետիրական ընկերութիւն, որուն բաժնետոմսերը կը տնօրինէ Հայաստանի Հանրապետութիւնը: Գործակալութիւնը ամենահինն է Հայաստանի մէջ: Այս տարի կը լրանայ գործակալութեան 100ամեակը։

Այդ առիթով « «Զարթօնք» հայրենիքի մէջ» խորագրի հերթական հարցազրոյցը նուիրուած է հայկական պետական ամենահին գործակալութեան։ Գործակալութեան ձեռքբերումներուն, միջազգային գործակցութեան, լրատուադաշտին մէջ ունեցած դերի ու նշանակութեան մասին զրուցած ենք «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութեան տնօրէն Արամ Անանեանի հետ։

 

Պարոն Անանեան, այս տարի պիտի նշէք «Արմէնփրես» պետական լրատուական գործակալութեան 100ամեակը։ Կը ցանկայի խօսիլ, թէ ինչպէ՞ս պիտի նշէք, ինչպէս նաեւ կ’ուզէի անդրադառնաք առհասարակ այս տարիներուն գործակալութեան յաջողութիւններուն, ինչու չէ նաեւ բացթողումներուն ու յառաջիկայ ծրագիրներուն։

– Շնորհակալութիւն հնարաւորութեան համար։ Միշտ հաճելի է խօսիլ մեր աւանդական, առաջատար օրաթերթերէն մէկուն՝ «Զարթօնք»ի հետ, մանաւանդ որ թեման «Արմէնփրես»ի 100ամեակն է։ «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութիւնը այսօր Հայաստանի մէջ գործող ամենահին լրատուամիջոցն է։ Ան ստեղծուած է 100 տարի առաջ՝ 1918 թուականի Դեկտեմբեր 18ին։ Այդ ժամանակ կոչուած է հայկական հեռագրական գործակալութիւն եւ ղեկավարը եղած է Սիմոն Վրացեանը։ Տարիներ շարունակ գործակալութիւնը կ’աշխատի դասական լրատուական գործակալութեան կանոններով, անցած է թէ՛ անկախ Հանրապետութեան շրջանը, թէ՛ խորհրդային Հայաստանը, թէ՛ մեր նորօրեայ Հայաստանի դրօշակակիրն է։ Երեք պետականութիւններուն հետ զուգահեռ կարմիր թելի նման կ’անցնի «Արմէնփրես»ի պատմութիւնը։ Սա թէ՛ պարտաւորեցնող է, թէ՛ հաճելի, թէ՛ առջեւ նայելու մեծ ներուժ կու տայ, որպէսզի մենք շարունակենք մնալ լաւ, դասական առաջատար լրատուական գործակալութիւն։ Այսօր մենք ունինք 5 լեզուով թողարկուող ժապաւէն՝ հայերէն, ռուսերէն, անգլերէն, արաբերէն եւ ֆրանսերէն։ Կը նախատեսենք 100ամեակը նշանաւորել լեզուներու յաւելմամբ։ Այս տարի գործուն քայլեր իրականացուցած ենք տեսածառայութիւն ունենալու համար՝  միշտ ժամանակին համընթաց շարժելով։ Անցած տարի յաջողեցանք ամբողջութեամբ սկսիլ լուսանկարներու արխիւի թուայնացման աշխատանքները եւ առանձին կայքով ներկայացուցինք հանրութեան։ Անցած տարուընէ մեզ միացած են «Հայաստանի Հանրապետութիւն» եւ «Ռեսբուպլիքա արմէնիա» թերթերը, աշխատանքներ կը տանինք ապագային թերթերու նշանակութեան բանաձեւը գտնելու ու տպագիր մամուլը զարգացնելու ուղղութեամբ։ Աշխատանքները շատ են։ 2019 թուականը կը սկսինք Յունուարին կայանալիք լրատուական մեծ ժողովով, որուն ժամանակ կը հրաւիրենք մեր միջազգային բոլոր գործընկերները։ Մօտաւորապէս 20 տարբեր պետութեան լրատուական գործակալութիւններուն հետ «Արմէնփրես» յարաբերութիւններ ունի։ 2014-2016 թուականներուն «Արմէնփրես»ը ղեկավարած է սեւծովեան տարածաշրջանի ազգային լրատուական գործակալութիւններու խորհուրդը, որուն ԱՊՀ տեղեկատուական խորհուրդի 2014ի նիստերը տեղի ունեցած են Երեւանի մէջ: Կրնանք հպարտօրէն արձանագրել, որ աշխարհի տեղեկատուական քարտէսի վրայ «Արմէնփրես»ը իր տեղը, դերը եւ նշանակութիւնը ունի։ Սա կ’ուրախացնէ մեզ։

Ձեր կարծիքով՝ լրատուութեան ոլորտին մէջ մենք ի՞նչ խնդիրներ ունինք։ Մասնագիտական առումով անձնակազմերու պատրաստութեան, նոր լրատուադաշտի զարգացման հետ համընթաց քալելու եւ ընդհանրապէս ոլորտը աւելի մաքուր դարձնելու առումով ի՞նչ ընելիքներ կան եւ վերջապէս ինչպէ՞ս կը տեսնէք մամուլի ապագան։

-Ապագայի փնտռտուքը այն կարեւորագոյն հարցն է, որուն վերաբերեալ մեր կազմը շատ կը մտածէ։ Ինչպէ՞ս պիտի ըլլայ լրատուութեան ապագան։ Մենք կը պատկերացնենք, որ այսօրուան համաշխարհային լրատուական շուկային մէջ մեր հնարաւորութիւնները խիստ սահմանափակ են։ Մենք եթէ կ’ուզենք մրցունակ ըլլալ, պէտք է նոյնիսկ գերազանցենք վաղուան տրամաբանութիւնը։ Այս առումով, օրինակ, մենք անցած տարի փորձարկեցինք լուրերու պատրաստութեան ծրագիր, որ վայրկեաններու ընթացքին երեք լեզուով լուրեր կը պատրաստէ։ Մենք այդ աշխատանքները պիտի շարունակենք, պիտի ընդլայնենք, որովհետեւ այսօր աշխարհը այդ ուղղութեամբ կ’երթայ։ Օրինակ՝ չինական «Սինխուա» գործակալութիւնը ստեղծած է ծրագրային ապահովումը, որ հեռուստաեթեր կը վարէ։ Դուք կը տեսնէք մարդու պատկեր, բայց խորքին մէջ այդ մարդը չկայ, ուղղակի մեքենական համակարգ է։ Սա միւս կողմէ կը նեղացնէ լրագրողի գործունէութեան հնարաւորութիւնները։

Շատ կը խօսուի, որ ապագային վերացող մասնագիտութիւններէն մէկն ալ լրագրութիւնը պիտի ըլլայ։ Դուք այս առումով ի՞նչ կը կարծէք: Մտավախութիւն ունի՞ք այս խնդրով։

– Ոչ, բնաւ։ Մեր ամենահետաքրքրական գործընկերներէն մէկը՝ ճափոնական «Kyodo» գործակալութիւնը, այդ մտավախութիւնը չունի, մնացած բոլոր մեր գործընկերները կը խօսին, որ արհեստագիտութիւնը կը փոքրացնէ մարդու դերը։ «Kyodo»ի ներկայացուցիչները կը խօսին հակառակի մասին։ Իրենց պատկերացմամբ՝ ապագայի բոլոր մասնագիտութիւնները կախուած պիտի ըլլան մարդու ստեղծարարութեան հետ։ Այսինքն՝ մրցունակ լրագրողի համար ստեղծարար մտածողութիւնը պիտի դառնայ առաւելութիւնը։ Ի հարկէ, որեւէ ծրագրային ապահովում աւելի արագ կ’աշխատի, քան մարդը, բայց աւելի ստեղծարար չէ, քան մարդը, զգացականութիւն, բանականութիւն չունի, ինչպէս մարդը։ Մարդը դիմացինի շարժուձեւէն կրնայ այնպիսի հարց ձեւակերպել, որ հարցազրոյցը դառնայ հետաքրքրական։ Չեմ կարծեր, որ ժամանակակից ծրագրային ապահովումը այդ հնարաւորութիւնները կ’ունենայ։ Հետաքրքրական ժամանակներ կ’ապրինք, կը տեսնենք։

Վերադառնալով «Արմէնփրես»ին՝ ինչպէ՞ս կը գնահատէք պետական լրատուական գործակալութիւններու դերը երկրի զարգացման գործին մէջ։

– Շատ կը կարեւորեմ, որովհետեւ ժամանակակից աշխարհին մէջ պետական լրատուական գործակալութեան դերը փոփոխութեան ենթարկուած է։ Եթէ անցած դարու 50-60-70 կամ 80ական թուականներուն լրատուական գործակալութիւնները կրնային եւ կը դիտուէին բացառապէս որպէս քարոզչութեան միջոց, այսօր անոնց դերը տրամագծօրէն փոխուած է, մանաւանդ ժողովրդավարական երկիրներու կամ այդ ճամբով գացող երկիրներու մէջ։ Մեր հայաստանեան տիպի երկիրներուն մէջ, ուր կայ լրատուական բազմազանութիւն, մենք կը տեսնենք շատ պարզ օրինաչափութիւն մը՝ լրատուութիւնը երթալով կ’առեւտրականանայ։ Ըսելիքս պարզեցնելու համար բերեմ օրինակ․մենք կ’ապրինք այնպիսի դարաշրջան մը, ուր տեղեկութեան թէ՛ աղբիւրները, թէ՛ քանակը երթալով կը մեծնան։ Սա մեծ ճնշում կը բանեցնէ լրատուական տնօրէններու վրայ, թէ ո՞ր բովանդակութիւնը ընտրեն, որպէսզի իրենց ընթերցողին համար հետաքրքրական ըլլայ, բարձր դիտելիութիւն ապահովէ, գովազդային լրացուցիչ մուտքեր եւ այլն։ Հիմնականօրէն այդ տեսանելիութիւն ապահովող բովանդակութիւնը այն չէ, որը կարեւոր է, որը հասարակութեան հնարաւորութիւն կու տայ կատարելու գիտակցուած ընտրութիւն։ Նշանաւոր փոփ երգչուհիի մասին լուրը կրնայ աւելի մեծ եկամուտ բերել։ Այդ լաւ չէ, վատ չէ, այդ այդպէս է։

Պետական լրատուամիջոցի դերը այս դարաշրջանին ոչ թէ քարոզչութիւնն է, այլ կարեւորը հետաքրքրական դարձնելը։ Անկէ ետք ինչպէ՞ս կը քննարկուի քաղաքականութիւնը, ի՞նչ դատողութիւն կը ձեւաւորուի, ինչպիսի՞ ընկալումներ կը ձեւաւորուին՝ արդէն քաղաքացիի ընտրութիւնն է։ Իսկ ի՞նչ կ’ընենք կամ ինչպէ՞ս կը չափենք այդ մէկը։ Մենք կը չափենք մեր բաժանորդներու քանակով, մեր ընթերցողներու քանակի աճով եւ ի հարկէ յղումներու քանակով։ Մեզի համար ամենակարեւոր ցուցիչը յղումներու քանակն է, որ կայ մեր արտադրած տեղեկատուական բովանդակութեան վրայ։ Որպէս լրատուական գործակալութիւն՝ մեր հիմնական գործառոյթն է արտադրել առաջնային տեղեկութիւն եւ ամբողջ աշխարհին մէջ տեղեկութեան հիմնական ծաւալը կ’արտադրեն լրատուական գործակալութիւնները։ Միւսները անկէ կ’օգտուին, եւ այդ լաւ է, աշխատանքի բաժանում տեղի կ’ունենայ։

Այսինքն՝ պետական լրատուական գործակալութիւնը պէտք չէ հասարակութեան կողմէ ընկալուի որպէս պահի իշխանութեան կամքը արտայայտող լրատուամիջոց։

-Ինծի իմ յարգարժան գործընկերներս այդ հարցը տուած են, որ կ’ուզէին ապրիլ Հ1ի կամ «Արմէնփրես»ի Հայաստանի մէջ։ Ես չեմ կիսեր այդ մտայնութիւնը, որովհետեւ դուք բոլորդ կ’ապրիք «Արմէնփրես»ի ներկայացուցած երկիրը։ «Արմէնփրես»ը չի գրեր բաներ, որոնք գոյութիւն չունին, «Արմէնփրես»ը չի գրեր երեւոյթներու մասին, որոնք չկան։ «Արմէնփրես»ը կը գտնէ, կը մատնանշէ կարեւորն ու կը ներկայացնէ ձեր դատին։ Այդ երեւոյթին ետեւէն երթալը, հասկնալը, ներկայացնելը արդէն մեր գործընկերներու մասնագիտական ճաշակին ու ընկալումներուն հարցն է։ Այդտեղ որեւէ առանձնայատուկ բան չկայ։ Նայեցէ՛ք մեր շուրջը։ Մենք ունինք տասնեակ, հարիւրաւոր լրատուամիջոցներ, ունինք յաճախ քննարկուող ու քննադատուող մարդոց ամբողջութիւններ եւ այդ ամէնուն մէջ ներկայացնել իրականութիւն մը, որ գոյութիւն չունի, կարելի չէ։ Ի հարկէ, մենք գոյները չենք խտացներ։ Ես չեմ բացառեր, որ կայ նաեւ պատմական ընկալումը, որ պետականը պէտք է ըլլայ քարոզչական։ Ես այդ մէկը չեմ բացառեր, հանգիստ կը նայիմ անոր։ Մեր մտայնութիւնն է զայն քանդել։ Ես ձեզ կրնամ երաշխաւորել, որ սկանդալային վերնագրի ու բովանդակութեան առումով չենք տեսներ որեւէ կաշկանդող բան, քան մեր լրատուական մասնագիտական ընկալումները։ Տեսէք՝ սկանդալային իրակա՞ն, թէ՞ սկանդալային կեղծ լուր։ Մենք լրագրութիւն կ’ընենք։ Մեր մօտ լրատուական ու հեղինակային լրագրութեան հաւասարակշռութիւնը յօգուտ լրատուականի է։ Եթէ մենք աւելցնենք մեր միջոցները թէ՛ հետաքննական լրագրութեան, թէ՛ հեղինակային լրագրութեան մէջ, այդ ծաւալը կ’աւելնայ ինքնաբերաբար։ Մենք կը խօսինք այսօր կեղծ տեղեկութեան մասին։ Ուզէք թէ չուզէք միակ վստահելի աղբիւրը այսօր «Արմէնփրես»ն է։ Իմ գործընկերներս կ’ըսեն՝ մենք մտանք-տեսանք ձեր կայքին մէջ կայ, ուրեմն իրականութիւն է լուրը։ Սա շատ կարեւոր ձեռքբերում է։ Մեր դիրքաւորումը մենք կ’ընենք որպէս վստահելի միջոցի, որովհետեւ, ըլլալով 100ամեայ լրատուամիջոց, մեր դուրսի գործընկերներուն համար ալ վաւերականութեան աղբիւր ենք։ Մենք ունինք մեր թերթերը, ուր քննական, վերլուծական հետաքրքրական նիւթեր կը հրապարակենք։

Մէկ հարցով կ’ուզէի խօսիլ «Արմէնփրես»ի միջազգային գործակցութեան մասին, Սփիւռքի հայկական լրատուամիջոցներուն հետ աշխատանքի կարեւորութեան մասին։

– Սա այն հարցն է, որուն մասին կրնանք շատ երկար խօսիլ։ Նախ կ’ուզեմ ողջունել «Զարթօնք»ի իմ բոլոր գործընկերներս։ Մենք մի քանի տարի առաջ դրինք գործակցութեան հիմքը եւ ցայսօր կը շարունակուի։ Մեծապէս կը կարեւորենք բովանդակ հայութեան լրատուամիջոցներու հետ աշխատանքը։ Ամենաաշխոյժը մենք կը գործակցինք լիբանանահայ համայնքի հետ։ «Ազդակ»ի, «Զարթօնք»ի ու «Արարատ»ի մեր գործընկերները շատ նախանձախնդիր են, որ գործակցութեան կամուրջը կայանայ։ Մենք ամէն ինչ պիտի ընենք, որպէսզի սփիւռքահայ մամուլը չունենայ տեղեկութեան պակաս։ Ետ ցատկելով դէպի «Զարթօնք»՝ զիս կ’ուրախացնէ, որ նաեւ դուք այստեղ ըլլալով՝ նիւթ կը տրամադրէք լրատուամիջոցին համար։ Վերջին 7 տարուան ընթացքին չէ եղած տարի մը, որ մենք երկկողմ կամուրջ չստեղծենք որեւէ նոր գործընկերոջ հետ։ Տասնեակի կը հասնին այն լրատուական կառոյցները, որոնց մենք կ’անդամակցինք։ «Արմէնփրես»ի լրատուութենէն, բացի գործընկերներէն, կ’օգտուին այնպիսի միջազգային հսկաներ, ինչպիսիք են՝ «CNN»ը, «UPI»ը, «Սինխուա»ն, «BBC»ն, «ՌԻԱ նովոսթի»ն եւ այլն:

Ի հարկէ, որեւէ պայմանագիր, եթէ ոչինչ ընես, կը մնայ թուղթի վրայ, բայց մենք կ’ընենք կարելին, որպէսզի այդ գործակալութիւններուն մէջ աւելի շատ երեւի Հայաստանը։ Անոնցմէ հնարաւորինս կը փորձենք քաղել փորձ, գիտելիքներ, գործիքներ ու տեղեկութիւն։ Ոչ մէկս առանձին կղզի ենք, մենք բան մը լաւ գիտենք, ուրիշ բան մը՝ մեր գործընկերները։ Այդ զարգացումը ապահովելու համար պարբերաբար շփումները շատ կարեւոր են։ Մենք երկու տարի շարունակ Հայաստանի մէջ լրատուական ժողով կը գումարենք, ուր բազմաթիւ միջազգային ու տեղական փորձագէտներու հետ կը փորձենք լրատուամիջոցներու ապագան հասկնալ։ Կը կարծեմ՝ սա շատ կարեւոր է։

Հուսկ, կը նշէ՞ք երեք բան, որ անհրաժեշտ է փոխել Հայաստանի լրատուադաշտին մէջ։

– Տուիք հարց մը, ուր կրնամ նշել թէ՛ երեք, թէ՛ երեսուն։ Ինծի դժուար է հիմա բանաձեւել։ Պէտք է սկսիլ թէ՛ լրագրողական կրթութենէն, թէ՛ մասնագիտութեան գնահատանքէն: Երբ ես բանաձեւեմ այդ երեք կէտը, կը խոստանամ առաջինը ձեզի ըսել։

Շնորհակալ եմ հետաքրքրական զրոյցի համար։

 

spot_img

ՆՄԱՆ ՆԻՒԹԵՐ

spot_img
spot_img

ՎԵՐՋԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒՄՆԵՐ

spot_img

Զօրակցիր Զարթօնք Օրաթերթին