Առաջին անգամ 1991-ին խումբ մը ուխտաւորներ պատմական Հայաստանի բռնագրաւեալ տարածքները առաջնորդած Արմէն Արոյեան, որ յաջորդող տարիներուն ընթացքին մօտաւորապէս 100 նման ուխտագնացութիւններ կազմակերպած էր, որոշած է այդ այցելութեանց տեսանիւթերու իր հարուստ հաւաքածոն նուիրել Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանի (USC) Հայագիտական ծրագիրին։ Այս մասին կը հաղորդէ “Ասպարէզ”-ը։

Արոյեանի մօտաւորապէս 400 ժամնոց տեսանիւթերու հաւաքածոն պիտի թուայնացուի, ցանկագրուի եւ տրամադրելի պիտի ըլլայ ուսումնասիրողներու։

Նշենք, որ անոր անդրանիկ ուխտագնացութեան մասնակցած էին 7 հոգի, իսկ բոլոր ուխտագնացութիւններուն՝ 1480։

Տեսանիւթերը ցոյց կու տան ոչ միան Արեւմտեան Հայաստանի պատմական կարեւոր վայրերը, այլ նաեւ հոն արձանագրուած են ուխտագնցութեան վկայութիւնները եւ հանդիպումները տեղացիներուն հետ։

Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանի Հայագիտական ծրագիրի վարիչ Սալբի Ղազարեան այս հաւաքածոն կարեւոր աղբիւր մը կը համարէ Հայոց Ցեղասպանութեան, Թուրքիոյ եւ Սփիւռքի յարափոփոխ պատմութիւնները ուսումնասիրողներուն համար, ուր նաեւ յատկանշականօրէն կ՛երեւի ուխտագնացութեան մասնակցողներուն եւ տեղացիներուն, ինչպէս նաեւ անոնց միջեւ յարաբերութեանց եղափոխութիւնը։

Յաւելալ տեղեկութեանց համար, դիմել Armenian@usc.edu հասցէին կամ (213) 821-3943 թիւին։

Երեւանի Կենդանաբանական այգին տարիներ շարունակ կը զբաղի ոչ միայն կենդանիներու պահպանութեամբ, խնամքով եւ վերականգնումով, այլ նաեւ մշտական ուշադրութիւն կը դարձնէ կրթական, հետազօտական, գիտական ծրագիրներուն, որոնք պարբերաբար կ՝իրականացուին բազմաբնոյթ ձեռնարկներու, բնապահպանական-ակումբներու, թեմաթիք օրերու եւ տարբեր նախաձեռնութիւններու տեսքով: Նոր լուծումներով եւ նոր մօտեցումներով Այգին կը փորձէ առաւել հետաքրքրական եւ բովանդակալից դարձնել այցելութիւնները լայն հասարակայնութեան համար:

Երեւանի կենդանաբանական այգիէն փոխանցուած տեղեկութիւններով՝ այս անգամ ալ Երեւանի Կենդանաբանական այգին ձեռնամուխ եղած է նոր ձեռնարկին՝ «Գիրքի փառատօն»-ի կազմակերպումով՝ ՀՀ Անկախութեան տօնին ընդառաջ: Սեպտեմբեր 20-23 Հայաստանի մէջ գործող հրատարակչութիւնները պիտի ներկայացնեն իրենց եւ արտերկրի գործընկերներու հրատարակած գիրքերը, իսկ այցելուները հնարաւորութիւն պիտի ունենան տարբեր հրատարակիչներու առաջարկին ծանօթանալու մէկ վայրի մէջ, կատարելու ընտրութիւն եւ գնումներ:

Ձեռնարկները պիտի սկսին Սեպտեմբեր 20-ին, ժամը 15:00-ին:

«Ի դէպ չմոռնաք ձեր հետ բերելու նաեւ այն գիրքերը, որոնք արդէն ընթերցած էք եւ կը կարծէք, որ պատրաստ էք զանոնք տրամադրելու ուրիշներուն: Այգին նախաձեռնած է նաեւ գրքահաւաք՝ սահմանամերձ բնակավայրերու գրադարաններ, դպրոցներ, ինչպէս նաեւ զօրամասեր ուղարկելու համար»,- ըսուած է Կենդանաբանական այգիի տարածած հաղորդագրութեան մէջ:

Ցուցադրութիւնը

ֆրանսախօս երկիրներու համաժողովի ծիրէն ներս տեղի ունեցող ձեռնարկներու շարքին՝ Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարանին մէջ այսօր կայացաւ «Սարեանը եւ Ֆրանսան» խորագիրով փակ ցուցադրութիւնը: Ցուցահանդէսին կը մասնակցէին ՀՀ մշակոյթի նախարար Լիլիթ Մակունցը, Հայաստանի մէջ ԵՄ պատուիրակութեան ղեկավար, դեսպան Փիթըր Սուիթալսքին, այլ դեսպաններ, մշակութային գործիչներ, հիւրեր:

«Ցուցահանդէսը մեզի` բոլորիս, եւս մէկ անգամ հնարաւորութիւն կ՛ընձեռէ ծանօթանալու սարեանական խոր աշխարհընկալման : Այսօր ներկայացուած են Սարեանի փարիզեան շրջանի գործերը, որոնք ան ստեղծած է այնտեղ անցուցած երկու կարճ տարիներու ընթացքին եւ ատոնք մեզի ծանօթ են միայն լուսանկարներու միջոցով»,- ողջոյնի իր խօսքին մէջ նշած է Լիլիթ Մակունց:

Նկարիչի այս գործերը, ցաւօք, այժմ չկան. Փարիզէն տունդարձի ճանապարհին Ֆրիժի նաւի վրայ բռնկուած աղէտալի հրդեհի պատճառով:

Ցուցահանդէսին առաջին անգամ կը ցուցադրուին Վարպետին յայտնի «Գազելներ» կտաւը` Մոսկուայի պետական Թրեթեաքովեան պատկերասրահի հաւաքածուէն, ինչպէս նաեւ «Կովկասեան քաղաքի փողոց. Թիֆլիս» կտաւը (1927):

Ցուցահանդէսը կը գործէ մինչեւ սոյն թուականի Նոյեմբեր 14:

 «Կոմիտաս փառատօն»-ի ծիրէն ներս՝ հերթական անգամ՝ պիտի կայանայ հոգեւոր երաժշտութեան համերգ՝ նուիրուած Կոմիտասի ծննդեան 149-ամեակին:

«Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» երգչախումբին տեղեկութիւններով՝ համերգը տեղի պիտի ունենայ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի բարձր հովանաւորութեամբ, Հառիճավանքին մէջ, Սեպտեմբեր 26-ին, ժամը 14:00-ին:

Փառատօնը հնարաւորութիւն պիտի տայ հոյակերտ կոթողի մը մէջ, ուր ստեղծագործած է Կոմիտաս, ունկնդրելու հայ եւ համաշխարհային հոգեւոր երաժշտութեան բարձրարժէք նմոյշներ՝ Աննա Մայիլեանի, «Հայաստանի Փոքրիկ Երգիչներ» երգչախումբի, «Զանգեր» նուագախումբի, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի Գիւմրիի հայորդեաց տան եւ Արթիկի Դանիէլ Ղազարեանի անուան դպրոցի երգչախումբերուն կատարումով:

Համերգին ներկայ գտնուիլ ուզողներուն համար՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը պիտի տրամադրէ անվճար հանրակառքեր:

Բեմադրիչ Ալեքսանդր Գոդդի «Սպիտակ» երկարաժամ գեղարուեստական ֆիլմը 1988 թուականի Դեկտեմբեր 7-ի աւերիչ երկրաշարժին մասին է: Շարժանկարին հիմքը մարդու մը պատմութիւնն է, որ, ձգելով կինն ու դուստրը, մեկնած է Մոսկուա: Տեղեկանալով Սպիտակի մէջ տեղի ունեցած ողբերգութեան մասին` ան կը լքէ իր ռուս ընկերուհին եւ կը վերադառնայ Հայրենիք` գտնելու իր տունը, ընտանիքի անդամները:

Շարժանկարը կը նուիրուի երկրաշարժի 30-րդ տարելիցին:

Ըստ Armenpress.am-ի` լրագրողները ֆիլմը դիտելու հնարաւորութիւն ունեցած են Սեպտեմբեր 19-ին, «Մոսկուա» շարժանկար-թատերասրահին մէջ:

«Նկարահանումներ իրականացուցած ենք Մոսկուայի, Երեւանի, Աշտարակի, Դիլիջանի մէջ: Անոնք տեւած են մօտ 30 օր: Ուսումնասիրած ենք 1988-ի ժամանակագրութիւնը, ծանօթացած ենք վաւերագրութեան, դիտած ենք հսկայական քանակով լուսանկարներ` փորձելով վերարտադրել իրականութիւնը յարդարանքներու միջոցով»,- շարժանկարը դիտելուն յաջորդած մամուլի ասուլիսին նշած է բեմադրիչը:

Ալեքսանդր Գոդդ շեշտած է, որ ֆիլմին մէջ փոքրիկ Անուշի կերպարին միջոցով, որ կը հաւատայ հրաշքի գոյութեան, ուզած է վառ ներկայացնել հրաշքը: «Եթե մենք կը հաւատանք, ուրեմն՝ հնարաւոր է: Գլխաւոր հերոսը` Գոռը, կ՝երթայ փնտռելու ընտանիքը, իբրեւ արդիւնք՝ ընտանիքը կը գտնէ զինք: Հրաշքի մասին է այդ պատմութիւնը»,- ընդգծած է ան:

Շարժանկարի գլխաւոր դերակատարներէն մէկուն` Գոհարին մարմնաւորած Հերմինէ Ստեփանեան ըսած է, որ ընդունելութեան մասնակցելու ժամանակ իւրաքանչիւր արտիստ պէտք է գիտնայ, թէ ով է տուեալ բեմադրիչը: «Ի սկզբանէ գիտէի, որ Ալեքսանդր Գոդդի ստեղծած ֆիլմը բարձր գեղագիտութիւն կ՝ունենայ` համեմուած հետաքրքրական խորհրդանիշներով: Հերոսուհիս, իբրեւ մայր, չէր կրնար չհաւատալ հրաշքին: Եթէ չհաւատար անոր, չէր հաւատար, որ իր դուստրը պիտի փրկուի: Եթէ փոքրիկը հրաշքին չհաւատար, չէր փրկուեր եւ չէր փրկեր մօրը: Հրաշքի գոյութիւնը ֆիլմին մէջ անհրաժեշտութիւն էր բոլոր հերոսներուն համար»,- ընգծած է Ստեփանեան:

Ընտանիքի հօր` Գոռի կերպարը կերտած դերասան Լեռնիկ Յարութիւնեան, անդրադառնալով իր հերոսին, ըսած է, որ Գոռի մէջ մեծ պատերազմ կար, երբ ան կայացուցած էր Հայրենիքը լքելու որոշումը, մինչ ողբերգութիւնը, որ անոր ստիպեց վերադառնալու Հայրենիք:

«Շնորհակալ եմ բեմադրիչին, որ կու տար շատ  դիպուկ խնդիրներ, որոնք զիս կ՝օգնէին իրավիճակը յստակ պատկերացնելու: Հաւատացէ՛ք` շատ ջանք չեմ թափած այդ դերը կերտելու համար, քանի որ բեմադրական, նկարչական եւ մնացեալ բոլոր լուծումները այնքան յստակ էին, որ խաղալու կարիք չկար. ես զիս կը զգայի այդ ողբերգութեան մէջ»,- խոստովանած է դերասանը:

«Սպիտակ»-ը շուտով պիտի ներկայացուի հասարակութեան: Անիկա կը նախատեսուի ցուցադրել նաեւ Ռուսիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ:

Շարժանկարի երաժշտութիւնը ստեղծած է մեր հայրենակից Սերժ Թանկեան: 2018-ին, Մոսկովեան 40-րդ միջազգային փառատօնին, ֆիլմը արժանացած է մրցանակի «Լաւագոյն բեմադրիչ» անուանակարգով:

Ֆիլմը ներկայացուցած են Ազգային շարժանկարի զարգացման, «Եւրիմաժ» հիմնադրամները եւ «Տելեստոյ» շարժանկարի ընկերութիւնը:

Լուսանկարը՝ mosfilm.ru-ի

«ԶԱՐԹՕՆՔ», ՊԷՅՐՈՒԹ – Քրիստափոր Թափալցեան (20 Սեպտեմբեր 1910, Կոփ – 2 Յունուար 1967, Երեւան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1939-էն։

Ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի Պուլամըխի գաւառի Կոփ գիւղը։ 1930 թուականին աւարտած է Լենինականի մանկավարժական վարժարանը, 1939 թուականին՝ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը, 1950 թուականին՝ Մոսկուայի Մ. Կորքիի անուան գրական հիմնարկին առընթեր գրական բարձրագոյն դասընթացքները։ 1930 թուականին Ապարանի շրջանի Պազարջուղ գիւղի եօթնամեայ դպրոցի տնօրէնն էր, 1931-1932 թուականներուն՝ Ապարանի շրջանի ժողովրդական կրթութեան տեսուչ։ 1940-1941 թուականներուն աշխատած է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթին մէջ որպէս արուեստի ու գրականութեան բաժնի վարիչ։ 1941-1945 թուականներուն մասնակցած է Հայրենական մեծ պատերազմին. եղած է «Կարմիր զինուոր» թերթի պատասխանատու քարտուղարը։ 1946-1948 թուականներուն եղած է «Գրական թերթ»-ի գրական-գեղարուեստական բաժնի վարիչը։ 1950-1955 թուականներուն աշխատած է Հայպետհրատի մէջ որպէս խմբագիր։ Ռուսէրէն լոյս տեսած է իր «Պատերազմ» քառահատոր վէպի առաջին եւ երկրորդ հատորները (Մոսկուա, 1956), «Ոսկէ հովիտ» (Մոսկուա, 1959) վէպը, «Հայրենաշէն» վէպի առաջին գիրքը (Մոսկուա, 1966): Պարգեւատրուած է Կարմիր դրօշի շքանշանով։ Մահացած է Երեւան: