ՄԻՍԱՔ ՄԵԾԱՐԵՆՑ
«Օգտուինք եւրոպական լեզուներու նորարար ու թարմ արտայայտութիւններէն, բայց չմոռնանք գրաբարային յուռթի շտեմարաններէն օգտուիլ մանաւանդ։ Ինչո՞ւ մեր հացը գետին նետենք ու մուրացիկ ուրիշի ետեւէն վազենք»։
ՍԻՐԱՆՈՅՇ
(անուանի դերասանուհի)
«Մեր մայրենի լեզուն ազգային պարտէզի վարդն է․ առանց նրա մենք չունենք հրապոյր։ Առանց մայրենի լեզուի մենք մեռած ենք»։
ՆԱՐ-ԴՈՍ
«Հայոց լեզուն, որքան աւելի եմ զբաղւում նրանով, ինձ թւում է ճոխութեան հրաշք եւ ոսկու հանք․ որքան մշակում ես՝ այնքան զտւում է եւ շողշողում․ որքան գոյներ ունի եւ արտայայտչական հնարաւորութիւններ․․․»։
ՍԵՐՕ ԽԱՆԶԱԴԵԱՆ
«Բարբառը գանձ է, նրանից է իսկական գրականութիւնը քաղում լեզուական շատ գոյներ, ստանում զգալի համ ու հոտ։ Բարբառում պահպանուած են մեր դասական լեզուի՝ գրաբարի շատ գանձեր»։
ՌՈՒԲԷՆ ԶԱՐԴԱՐԵԱՆ
«․․․ Այս տօնը ոչ թէ գիրին, գրականութեան տօնն է, այլ մեր ազգային գիտակցութեան, գոյութեան պահպանման տօնն է։ Ո՞ւր էր գաղտնիքը, որ հին դարերու մէջ մեզի հետ ապրող ազգեր մեծ մասով այսօր անհետացած են եւ մենք կը պահենք մեր գոյութիւնը։ Գաղտնիքը մեր լեզուի մէջն է»։
ԼԷՕ (Առաքել Բաբախանեան)
«Արիւն-աւերանքի դարեր եկան ու գնացին, գահեր հիմնուեցան, գահեր խորտակուեցին, ազգաբնակչութիւնը սպառուելու չափ ջնջուեց, ստրկութեան ամենադաժան լծեր կրեց իր վզին։ Բայց խաւարի ու անէծքների մէջ չէին մարում կենդանութեան կրակները։ Դրանք ամեն ժամանակ, ամեն տեղ միեւնոյն կերպարանքն ունէին՝ Մեսրոպեան գիրը։
Մեսրոպը իր կատարած գործով ամենամեծն է մեր պատմական հերոսների մէջ։ Մեր հազարամեայ անցեալի այն երկար ճամբուն, որուն վրայ փռուած են մեր անհուն տառապանքները, ո՛չ բանակներ ունէինք մեր պահպանութեան համար, ո՛չ ուժ, ո՛չ հնարաւորութիւն, ո՛չ ալ արտաքին օգնութիւն, այլ մէկ հատիկ բան միայն՝ Մեսրոպեան գիրը»։
ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ (Ղազարեան)
«Երեւականութիւնն ու պատկերացումը նման լինելով՝ նոյնը չեն։ Երեւակայում են նաեւ մանուկները, մինչդեռ պատկերացնել կարող է միայն հասուն մարդը։ Մաշտոցը եկաւ դառնալու մեր պատկերացումը․ պատկերացումը մեր իսկ գոյութեան, մեր իսկութեան։
Այդ նա էր, դարձեալ ու վերստին նա, որ մեզ ծանօթացրեց մեզ, տուեց ինքնաճանաչում։ Առանց այդ ինքնաճանաչման եւ ինքնավստահութեան, առանց այդ յոյսի եւ հաւատի, առանց այդ նոր զէնքի, որ կոչւում էր գրիչ, չէր կարող լինէր ո՜չ Աւարայրը, ո՛չ էլ Քաղկեդոնը։ Ահա թէ ինչու Մեսրոպն է մեր մեծագոյն եւ անբաղդատելի քաղաքագէտը։
․․․ Մեսրոպը, անտարակոյս, հանճարեղ լեզուաբան էր, անմրցակից հետախոյզ հնչիւնական այն բարդ համակարգի, որ ունի եւ ունեցել է մեր լեզուն»։
ՎԻԿՏՈՐ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄԵԱՆ
«Հայ ժողովրդի մշակութային ժառանգութեան գանձարանում ամենամեծ եւ ամենաթանկագին հրաշալիքը հայոց լեզուն է։ Նա ծառայում է մեզ այսօր նոյն յաջողութեամբ, ինչպէս ծառայում էր երկու հազար տարի սրանից առաջ։
Մեր հանրապետութեան ժամանակաշրջանում նա ոչ միայն դարձաւ պետական լեզու, այլեւ սկսուեց կիրառուել բազմաթիւ գիտութիւնների բնագաւառում։ Եւ ահա այսօր մենք համոզւում ենք, որ իր ներքին խիստ տրամաբանական կառուցուածքի շնորհիւ նա կարող է գնահատուել որպէս գիտական լեզու, հեշտութեամբ եւ հակիրճ ձեւով արտայայտելով ժամանակակից գիտութեան ամենաբարդ գաղափարները։
Ես լի եմ հաւատով, որ հայոց լեզուի կիրառութիւնը գիտութեան մէջ դարեր անընդհատ կը պսակուի նորանոր յաջողութիւններով»։
ՎԱՀԱՆ ՏԷՐԵԱՆ
«Լեզուն ազգի հոգին է․ կենդանի է այն հոգին, կենդանի է այն ազգը, կենսունակ է առաջինը, ուրեմն կենսունակ է երկրորդը»։
ԳՐԻԳՈՐ ԶՕՀՐԱՊ
«Ժողովուրդն է միայն, որ կը դարբնէ լեզուն կեանքի ամենօրեայ սալին վրայ․․․ եւ գրական մարդիկ կը հպատակին ժողովուրդի լեզուին եւ ոչ թէ կը տիրեն անոր»։
ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ
«Մայրենի լեզուի բառերը մենք զգում ենք, ապրում, իսկ օտար լեզուինը՝ հասկանում, սովորում, յիշում»։
ԵՂԻՇԷ
«Յունարենէը մեղմ է, հռոմէական լեզուն՝ հզօր, հոներէնը՝ ահաբեկող, ասորերէնը՝ աղերսական, պարսկերէնը՝ պերճ, ալաներէնը՝ գեղեցկազարդ, գոթերէնը՝ հեգնական, եգիպտերէնը՝ տափակախօս ու խաւարաձայն, հնդկերէնը՝ ճռուողական, հայերէնը՝ քաղցր, որ միաժամանակ կարող է միւս բոլոր լեզուների յատկութիւններն ամփոփել իւր մէջ»։
ՍՕՍ ՍԱՐԳՍԵԱՆ
«Ոչ թէ սիրում՝ սիրահարուած եմ հայոց հինաւուրց լեզուին, ժամերով բառարանների մէջ եմ խոթում քիթս ու հրճւում, զմայլւում։ Այս աշխարհում նախանձում եմ միայն նրանց, ովքեր ինձնից լաւ գիտեն իմ լեզուն»։
Պատրաստեց՝ ՌՈՒԲԻՆԱ ՕՀԱՆԵԱՆ
